Kościół i handel (Quentin Massys "Bankier z żoną"- 1514)

Quentin Massys "Bankier z żoną" (1514)

Quentin Massys (1465/1466?- 1530), malarz niderlandzki. Tworzy w Antwerpii na przełomie późnego gotyku i renesansu.  

Obraz "Bankier z żoną" jest przykładem scenki z życia codziennego. Dzieła tego rodzaju często  miały znaczenie moralne lub religijne.  Początek XVI w. to rozwój bankowości i handlu, Kościół stał po przeciwnej stronie jako instytucja przestrzegająca przed tego typu praktykami. Pierwotna rama obrazu zawierała tekst z Księgi Kapłańskiej: "Będziecie mieć wagi sprawiedliwe, odważniki sprawiedliwe" (Kpl 19: 35-37). Malarstwo Massysa cechowała ogromna dbałość o szczegóły, pomieszczenie oraz postaci są przedstawione  z niezwykłą precyzją.

Mężczyzna odważa zarobione pieniądze, sprawdza poziom wagi, nachylając się ku żonie. Kobieta przerywa czytanie Godzinek (księgi modlitw na każdy dzień),  jakby ze znużeniem patrząc na zajęcie męża.  Książka stanowi symbol nie tyle literatury, co Kościoła. Widoczny jest  inicjał pierwszej litery, złote zdobienia kartek, zamykana oprawa, strona otwarta na miniaturze Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

Literatura:

1.Luwr, Paryż. Tekst w oprac. Alessandry Fregolent, Warszawa, 2005, s. 60-61

2.De Rynk P., Jak czytać malarstwo: rozwiązywanie zagadek, rozumienie i smakowanie dzieł dawnych mistrzów, Kraków, 2005, s.120-121
3. Genaille R., Encyklopedia malarstwa flamandzkiego i holenderskiego, Warszawa, 2001, s. s.30-31

Informacje o obrazie:

Autor:Quentin Massys

Tytuł: Bankier z żoną
Czas powstania: 1514

Technika: olej na desce

Wymiary: 71 x 67 cm

Miejsce przechowywania: Luwr (Paryż)

Moja opinia: Po dokładnym przyjrzeniu się można zauważyć szereg szczegółów: odbijająca się postać w lustrze na stole, dwie rozmawiające postacie, widoczne za drzwiami. Spójna kompozycja niosła w XVI w. przesłanie: sacrum (modlitewnik) i profanum (pieniądze).  Mam wrażenie że te dwie wartości stoją na równych szalach wagi.

Z książką na głowie (Giuseppe Arcimboldo "Bibliotekarz"- ok. 1566)

Giuseppe Arcimboldi "Bibliotekarz" (ok.1566)

"Malarstwo Arcimboldo jest zmienne: w swym zamyśle zmusza omo widza by się zbliżył lub oddalił, zapewniając, że w tym ruchu nie utraci żadnego ze znaczeń"
                                                                                                                           Roland Barthes, 1978 

Giuseppe Arcimboldo (1527-1593), włoski malarz, urodził się i zmarł w Mediolanie. Oprócz malarstwa zajmował się także projektowaniem tkanin oraz architekturą. Największą jednak sławę zyskał jako malarz Habsburgów, najpierw Ferdynanda I, następnie Rudolfa II. Rudolf II był kolekcjonerem dzieł sztuki, a także wszelkich przyrodniczych osobliwości. Nad kolekcją cesarza czuwał Arcimboldo, którego zadaniem było nabywanie nowych okazów oraz ich konserwacja. Już jako malarz nadworny Ferdynanda I tworzy portrety- alegorie, obrazy- rebusy. Zaskakuje pomysłowością, stosuje triki optyczne. "Bibliotekarz" należy do cyklu takich właśnie dzieł.

"Bibliotekarz" to postać skonstruowana z ułożonych książek. Wystające zakładki tworzą ręce, otwarta książka- włosy. Jest to portret Wolfanga Laziusa, człowieka z kręgu cesarza Maksymiliana II (ojca Rudolfa II). Lazius był erudytą i miłośnikiem książek, bibliotekarzem cesarza i kuratorem jego zbiorów. Niezwykła pomysłowość malarza zadziwia. Na obraz najlepiej patrzeć z oddali, wtedy postać bibliotekarza widoczna jest bardzo wyraźnie.

Po śmierci Rudolfa II w 1612 r. obraz pozostaje na zamku w Pradze. Po ataku Szwedów w 1648 r. "Bibliotekarz" miał dostać się w ręce królowej Krystyny Szwedzkiej. Tak się jednak nie stało, dzieło zostało przejęte przez szwedzkiego generała Karla Gustawa Wrangla i umieszczone na jego zamku w Skoklosters Slott (Szwecja).

Zamek Skokloster

Literatura:

1.Wielcy Malarze: ich życie, inspiracje i dzieło. Część 137: Giuseppe Arcimboldo

2.Wielki słownik malarzy. T. 1: A-Dek, Warszawa, 2006

Informacje o obrazie:

Autor: Giuseppe Arcimboldo

Tytuł: Bibliotekarz

Czas powstania: ok. 1566

Technika: olej na płótnie

Wymiary: 97 x 71 cm

Miejsce przechowywania: Skoklosters Slott (Szwecja)

Moja opinia: Arcimboldo jest mi znany z warzywno-owocowych kompozycji portretowych.  "Bibliotekarz" zaciekawia pomysłowością, zwłaszcza, że ostre kanty książek utrudniają zamysł. Malarz poradził sobie jednak rewelacyjnie, operując wielkością tomów. No i to wykorzystanie zakładek jako rąk! I mała książka jako policzek. Wiele szczegółów można zauważyć po dokładnym przyjrzeniu się dziełu.